مفهوم Royalty-Free
Royalty-Free یعنی شما یکبار هزینه را پرداخت میکنید و سپس میتوانید بدون پرداخت اضافی royalty (حق امتیاز) از آن استفاده کنید. تأکید: "Free" در اینجا یعنی "free of royalties" نه "free of charge". مدل را خریدهاید، اما royalty (حق پادداش از فروش) ندارید.
استفادههای مجاز با Royalty-Free:
- پروژههای تجاری (تبلیغات، گیم تجاری، فیلم سینمایی)
- استفاده در multiple پروژه (یکبار خرید، نامحدود استفاده)
- modification (تغییر، rigging، animation)
- استفاده در پروژههایی که خود شما بهعنوان product میفروشید
- distribution محدود (بهعنوان بخشی از پروژه نهایی، نه بهصورت standalone)
این لایسنس مشابه استاندارد صنعت ۳D است: TurboSquid، Adobe Stock، Shutterstock همه Royalty-Free دارند. برای فریلنسر و استودیو این لایسنس نیاز اولیه است.
مفهوم Editorial License
Editorial License محدودیتهای جدی دارد. استفاده فقط در زمینههای editorial (خبری، آموزشی، علمی) بهجا��هنتیجهمندی غیرتجاری.
استفادههای مجاز با Editorial:
- مقالات خبری و گزارش رسانهای
- کتابهای آموزشی و دانشگاهی
- پروژههای آکادمیک و پایاننامه
- محتوای آموزشی youtube غیرتجاری
- نمایشگاه موزه و رویدادهای فرهنگی
استفادههای ممنوع:
- تبلیغات تجاری
- فیلم سینمایی commercial
- گیم تجاری
- merchandise (T-shirt، poster، print-on-demand)
- هر استفادهای که هدف اصلی آن کسب درآمد باشد
دلیل وجود Editorial: گاهی مدل شامل برند، logo، شخصیت معروف یا حق مالکیت معنوی شخص دیگر است. مثلاً مدل ساختمان "آپل پارک" یا "ماشین تسلا" - مدل ۳D خود را میتوانید بخرید اما لایسنس commercial ندارید چون trademark آن مارکهای ثبتشدهاند.
چگونه نوع لایسنس را در صفحه مدل بفهمم؟
در صفحه CGTrader هر مدل، کنار قیمت یک badge نشان لایسنس وجود دارد:
"Royalty-Free" با badge سبز: لایسنس استاندارد، استفاده تجاری مجاز.
"Editorial Use Only" با badge زرد یا قرمز: محدود به editorial، استفاده تجاری ممنوع.
علاوه بر badge، در tab "License" متن کامل لایسنس قابل خواندن است. این متن legally binding است، پس قبل از خرید بخوانید.
برخی مدلها دو نسخه ارائه میکنند: Editorial (ارزانتر) و Commercial (گرانتر). اگر فقط Editorial دارید و قصد commercial دارید، باید نسخه Commercial را بخرید (معمولاً ۲-۵ برابر گرانتر).
برای مدلهای trademarked: حتی اگر نسخه Commercial موجود نیست، استفاده در پروژه commercial میتواند منجر به IP violation lawsuit شود. در این موارد یا از مدل generic استفاده کنید (بهجای ماشین تسلا، یک ماشین EV concept generic) یا rights خود را با شرکت trademark مذاکره کنید.
مدلهای با محدودیت trademark
برخی دستههای مدل CGTrader بهطور مرتب Editorial-only هستند:
وسایل نقلیه برند: ماشین Ferrari، BMW، Tesla. Logo و design trademarked.
سلاحهای واقعی: AK-47، M16، Glock - شکل آنها در برخی کشورها trademarked.
ساختمانهای شناختهشده: Empire State Building، برج ایفل، آپل پارک - برخی right of publicity دارند.
کاراکترهای مشهور: Mickey Mouse، Mario، Pokemon - تماماً trademarked.
برندها و logo: Coca-Cola، Nike، Apple - مالکیت معنوی شدید.
استفاده تجاری از این مدلها بدون permission از rights holder = lawsuit. حتی اگر CGTrader مدل را بهفروش رسانده، شما بهعنوان end-user مسئول هستید.
راهحل: یا از مدلهای generic (ماشین EV concept بهجای Tesla) استفاده کنید، یا قبل از پروژه commercial حقوق برند را قانوناً تأمین کنید (بسیار پیچیده و گران).
سناریوهای کاربر ایرانی
سناریو ۱ - فریلنسر روی Upwork: شما برای client آمریکایی یک تبلیغ ۳D میسازید. قطعات صحنه باید Royalty-Free باشند چون تبلیغ commercial است. اگر Editorial-only استفاده کنید، client میتواند شکایت کند.
سناریو ۲ - استارتاپ گیم در ایران: شما گیم indie میسازید که در App Store آمریکا یا Google Play میفروشید. تمام asset ها باید Royalty-Free Commercial باشند.
سناریو ۳ - پایاننامه دانشگاه: پروژه ۳D برای پایاننامه آکادمیک، انتشار در ژورنال یا کنفرانس. Editorial کافی است (پروژه غیرتجاری).
سناریو ۴ - youtube ایرانی: کانال آموزش ۳D در youtube. اگر کانال monetized است (Adsense)، Royalty-Free لازم. اگر صرفاً غیرتجاری، Editorial قابل قبول.
سناریو ۵ - استودیوی arch viz: شما برای یک پروژه real estate به مشتری render میفروشید. تمام مدلها باید Royalty-Free باشند.
برای کاربر ایرانی نکته مهم: حتی اگر در ایران فعالیت میکنید، مشتری شما اغلب بینالمللی است و قوانین IP کشورهای آنها (آمریکا، اروپا) اعمال میشود. ریسک شکایت واقعی است.
تخفیف Editorial vs قیمت Commercial
گاهی مدل Editorial ۲-۵ برابر ارزانتر از Commercial است. وسوسه استفاده Editorial در پروژه Commercial وجود دارد.
چرا این کار را نکنید:
- IP violation = lawsuit potential
- اگر agency بزرگ متوجه شود، ممکن است پروژه شما حذف شود
- credit reputation شما در آینده آسیب میبیند
- مالی: یک شکایت IP میتواند چندین برابر هزینه نسخه Commercial باشد
اگر بودجه برای Commercial نیست، گزینههای جایگزین:
- مدل generic بدون trademark بخرید (ارزانتر، Royalty-Free)
- مدل را خودتان بسازید (وقتگیر اما حقوقی امن)
- از low-poly stylized استفاده کنید (بهطور قانونی متفاوت از realistic trademark)
صرفهجویی کوتاهمدت Editorial در پروژه Commercial خطرناک است. اگر Commercial میسازید، Royalty-Free Commercial بخرید.
سازه و وضوح لایسنس
سازه بهعنوان واسطه خرید نمیتواند لایسنس را تغییر دهد. اگر مدل CGTrader Editorial-only است، نسخهای که سازه برای شما خریداری میکند هم Editorial است.
قبل از سفارش از سازه: حتماً تأیید کنید که نسخهای که میخواهید Royalty-Free Commercial است (اگر برای پروژه تجاری). اگر مطمئن نیستید، در پیام تلگرام بنویسید "این مدل برای پروژه تجاری مناسب است؟" - تیم سازه میتواند صفحه را قبل از پرداخت چک کند.
اگر اشتباهی Editorial خرید کردید و بعد متوجه شدید برای پروژه commercial نیاز دارید: متأسفانه سازه نمیتواند upgrade کند. مدل Commercial را بهصورت جدا باید بخرید.
برای محاسبه دقیق قیمت تومانی نسخه Commercial، از محاسبهگر سازه استفاده کنید. لینک نسخه Commercial را وارد کنید (نه Editorial).
فرآیند کامل خرید در راهنمای خرید CGTrader توضیح داده شده است.